Muallif: Admin

CHERIKLAR, choriklar — turkiy qabilalardan biri. «Cherik» etnonimi 8-asrdan buen ma’lum. Cheriklar qadimgi turkiy qabilalardan biri sifatida ilk va so’nggi o’rta asrlarda o’zbeklar va qirg’izlar tarkibida bo’lganlar. Cheriklar Farg’ona qipchoqlarining … Read More

CHERIK (sanskritcha ksatrika — qo’shin, lashkar) — 1) Turk xoqonligi (6— 8-asrlar), Qoraxoniylar, Saljuqiylar, Chingiziylar, Temuriylar, Shayboniylar, Xiva va Buxoro xonliklarida harbiy yurish vaqgida tuman, viloyat, o’lka va uluslardan oliy … Read More

CHEREPOVES — Rossiya Federatsiyasi Vologda viloyatidagi shahar. Vologda—Baltika suv yo’lida. Temir yo’l stantsiyasi. Ribinsk suv omboridagi port. Aholisi 311,9 ming kishi (2002). Cherepoves — qora metallurgiyaning yirik markazi. Kimyo, kemasozlik … Read More

CHEREPITSA (ruscha) — asosan, bino tomiga yopish uchun ishlatiladigan qurilish materiali. Cherepitsalarning aksariyati sopol va tsementkum qorishmasidan tayyorlanadi. Sopol Cherepitsalar 1000— 1100°S temperaturada kuydirish yo’li bilan, tsementqum qorishmali Cherepitsalar esa … Read More

CHEREPANOVLAR YEFIM ALEKSEYEVICH (1774, Viysk zavodi 1842, Nijniy Tagil) va Miron Yefimovich (1803, Viysk zavodi — 1849, Nijniy Tagil) — ota-bola rus mashinasozlari va ixtirochi mexaniklari, parovoz ixtirochilari. Zavodchi Demidovlarning … Read More

CHERENKOV-VAVILOV NURLANISHI, Cherenkov—Vavilov effekti — tez harakatlanuvchi zaryadlangan zarralar (elektronlar, protonlar, mezonlar va b.) biror moddadan o’tganda sodir bo’ladigan yorug’lik nurlanishi. Sm. Vavilov tashabbusi bilan P.A. Cherenkov radiyning unurlari ta’sirida … Read More

CHERENKOV PAVEL ALEKSEYEVICH (1904.28.7, Voronej viloyati — 1990) — rus fizigi, akademik (1970); Voronej universitetini tugatgan (1928). SSSR Fanlar Akademiyasi Fizika institutida ishlagan (1930 yildan). Ilmiy ishlari fizik optika, yadro … Read More

CHEREMUXA (Padus) — ra’nodoshlar oilasiga mansub daraxt yoki butalar turkumi. Bo’yi 2-17 (20) metr, diametri 40 santimetr. Shox-shabbalari keng, qalin, egilib turadigan poyasining po’stlog’i kulrang-qora, yosh novdalariniki ochiq yashil yoki … Read More

CHERDANTSEV GLEB NIKANOROVICH (1885.4.8, Omsk 1958.5.12, Moskva) — iqtisodchi va geograf olim, O’zbekiston Fanlar Akademiyasi akademik (1956), iqtisod fanlari doktori (1936). O’zbekistonda xizmat ko’rsatgan fan va texnika arbobi (1955). Peterburg … Read More

CHERVYAKLI UZATMA – vint (chervyak) va u bilan ilashadigan chervyak g’ildiragi vositasida ayqash vallarga aylanma harakat uzatadigan mexanizm. Harakat chervyakdagi trapesiodal rezba bilan g’ildirakning yoysimon tishlari orasidagi ilashish kuchi natijasida … Read More