Bo'lim: A harfi

ARXIEPISKOP (arxi… va episkop) — ruhoniylik unvoni, xristian cherkov ierarxidagi oliy darajalardan biri. Hamma episkoplar teng va bir xil hokimiyatga ega deb hisoblansa ham apostol qoidalari asosida ayrim episkoplarga boshqalarning … Read More

ARXIV (lotincha archivum, Yunoncha archeion — muassasa) — 1) hujjatlar saqlanadigan joy; 2) idoralar, tashkilotlar, shuningdek ayrim shaxslar ish faoliyati davomida to’plangan hujjatlar majmui. Qadimgi o’zbek davlatlarida 3-4-asrlardayoq markazlashgan hamda … Read More

ARXI… (Yunoncha arhi — boshlanish, yetakchilik) — muayyan so’zlarga old tomondan qo’shilib, quyidagi ma’no ifodasini beradi: a) kattalik, yuqori mavqega egalik (masalan, arxiepiskop), birikmaga kirishgan so’z ifodalagan belgi kuchli, ortiq … Read More

ARXESPORA (Yunoncha arche — boshlanish va spora) — yo’sinlar va paporotniklar bo’limiga mansub o’simliklarda spora hosil qiluvchi, gulli o’simliklarda esa chang va murtak xaltachalari yetishtiruvchi hujayralar.

ARXEOSIATLAR (Archeocyathida) -qirilib ketgan umurtqasiz jonivorlar turkumi. Bo’yi 6 — 8 santimetr, eni 1-2 santimetr. Kembriy davridagi dengizlarda yashagan. Arxeosiatlar g’uj bo’lib to’plangan joylarda keyincha riflar vujudga kelgan. 100 metrgacha … Read More

ARXEOPTERIKS, arxeornis, dastlabki qush (Archaeopteryx) — qushlarning eng qadimgi qirilib ketgan urug’i, kaltakesakdumlilar (Saururae, ya’ni Archaeoruithes) kenja sinfiga kiradi. Zag’izg’on kattaligidagi bitta turi (A. lithographica) ma’lum. Arxeopteriks patlarining izi dastlab … Read More

ARXEOLOGIYANING ISH USLUBI — moddiy madaniyat yodgorliklari mavjud joyning tabiiy geografik tuzilishiga va ulardagi tarixiy-maishiy holatga qarab tadqiqot ishlarini belgilash: 1) arxeologik axtarish (rekognossirovka)dan iborat bo’lib, unda ma’lum joyda qaysi … Read More

ARXEOLOGIYA EKSPEDITSIYALARI — moddiy madaniyat yodgorliklarini dala-tadqiqot yo’li bilan o’rganish uchun tashkil qilinadigan ekspeditsiyalar. Ularni ilmiy tadqiqot institutlari, oliy o’quv yurtlari, muzeylar va o’lkashunoslik to’garaklari tashkil etadi. Ko’pincha, kompleks ravishda … Read More

ARXEOLOGIYA XARITAGRAFIYASI — tarixiy xaritagrafiyaning maxsus tarmog’i; arxeologiya ma’lumotlari asosida turli xildagi tarixiy voqea va hodisalarni grafika asosida xaritaga tushirish. Arxeologiya xaritagrafiyasi tuzishda: a) arxeologik madaniyatlarning joylashuvini ko’rsatish; b) arxeologik … Read More

ARXEOLOGIYA INSTITUTI, O’zbekiston Fanlar Akademiyasi Arxeologiya instituti — O’zbekiston hududidagi moddiy madaniyat yodgorliklarini o’rganuvchi ilmiy muassasa. O’zbekiston Fanlar Akademiyasining Tarix va arxeologiya instituti negizida (1970 yil) Samarqandda tashkil etilgan. Arxeologiya … Read More