Muallif: Admin

AFSHIN — Ustrushona hokimlarining arablar fathidan avvalgi laqabi. Oxirgi Afshin Haydar ibn Kovus (manbalarda al-Afshin) xalifa Mu’tasimning lashkarboshisi edi. U Kichik Osiyoda yunonlar ustidan g’alaba qilgani va Bobak qo’zg’olonini bostirgani … Read More

AFFRIKATA (lotincha affrico — ishqalayman) — qorishiq undosh tovush. Hosil bo’lish o’rni va ovoz ishtirokiga ko’ra portlovchi hamda sirg’aluvchi tovushning bitta tovush sifatidagi talaffuziga teng. Masalan, Choch so’zidagi ch (TSh), … Read More

AFFIN GEOMETRIYA – matematikaning bir sohasi. Unda l o’lchovli fazoda chekli sondagi vektorlar, shuningdek algebraik chiziq va sirtlarning affin almashtirishlar (masalan, to’g’ri chiziqlar to’g’ri chiziqlarga, nuqtalar nuqtalarga o’tadigan almashtirishlar) da … Read More

AFFIKS (lotincha affixus_— biriktirilgan) — so’zning qismi. O’zakka zid qo’yiladigan, so’z yasalishi yoki grammatik ifoda shakllanishiga xizmat qiladigan morfema. Shunga kura ikki turga ajraladi. So’z yasovchi, shakl yasovchi. O’zakka nisbatan … Read More

AFFEKT (lotincha aftectus — ruhiy hayajon, ehtiros) — turli tashqi yoki ichki ta’sirlar asosida tez paydo bo’lib, qisqa muddatli, aksariyat hollarda «portlash» tarzida bo’ladigan kuchli ifodalanadigan hissiy holat (qo’rqinch, dahshat, … Read More

AFTALAR (Yunoncha aptha — yara) — og’iz bo’shlig’i shilliq qavatining kasalligi. Bunda ko’pincha til uchi yoki lunj va milklarda oq-sariq dumaloq eroziya yoki yallig’langan yarachalar paydo bo’ladi. Ular og’rib, chaynash, … Read More

AFSUN (Arabcha — maftun qilish, sehr, avrash) — voqealarning tabiiy jarayoniga mo’jizaviy ta’sir ko’rsatish xususiyatiga ega deb hisoblanadigan so’zlar, iboralar yig’indisi. Afsun qadimgi dinlarning, ayniqsa, sehrgarlikning ajralmas qismi bo’lgan. Afsunga … Read More

AFSOR MUHAMMAD HOSHIM MIRZA (1870, Sabzavor — 1940, Mashhad) — Eron shoiri, jamoat arbobi. Ilm-ma’rifatga chaqiruvchi axloqiy she’rlar yozgan. Uning 4000 bayt she’rdan iborat devoni bor. Eronda adolatsizlikka qarshi kurashgani … Read More

AFSONAK (Thermopsis) — burchoqdoshlar oilasiga mansub ko’p yillik o’tlar turkumi. Asosan Osiyo va shimoliy Amerikada o’sadi. Ko’pchiligi zaharli. Ba’zi turlari ekinlar orasida o’sadi. O’rta Osiyoda bu turkumning 3 turi bo’lib, … Read More

AFSONA — 1) xalq og’zaki ijodi (folklor) janri. U xayolot, uydirma va to’qimadan iborat bo’lsada, so’zlovchi va tinglovchi tomonidan haqiqatdek tasavvur etiladi, hatto bo’lib o’tgan davri, makon ham ko’rsatiladi. Afsonalar … Read More