Muallif: Admin

AKTUALIZM (geologiyada), aktualistik metod (inglizcha aktual — zamonaviy haqiqiy, amalda mavjud) — yer taraqqiyotining tarixini o’rganish uchun qo’llaniladigan qiyosiy-tarixiy metod. Aktualizm o’tmishdagi geologik jarayonlar hamda ular natijasida ro’y bergan hodisalar … Read More

AKTOGRAF — hayvonlarning faollik (harakatchanlik) tarzini avtomatik qayd qiladigan asbob. Tubi (poli, maydonchasi) suriladigan to’r katakdan iborat. Tajriba o’tkaziladigan hayvon katakda uyoqdan-buyoqqa yurib, o’z og’irlig’i ta’sirida Aktograf tubini pastga tushiradi. … Read More

AKTINON, An — aktiniynit emanasiyasi, inert gaz; at. m. 219, tartib raqami 86, radon 2I’Rn ning izotoplaridan biri.

AKTINOMISETLAR, nursimon zamburug’lar — shoxlangan hujayralar yoki giflarni hosil qiluvchi bakteriyalar. Ular tuzilishida zamburug’larga xos xususiyatlar ham mavjud. Aktinomesitlarga chin Aktinomesitlar, mikobakteriyalar, streptomisetlar va boshqalar kiradi; 700 ga yaqin turi … Read More

AKTINOMIKOZ (aktino… va Yuoncha mykes — zamburug’) — turli nursimon zamburug’lar — aktinomisetlar keltirib chiqaradigan yuqumli kasallik. Odamda kam uchraydi; ko’pincha hayvonlar (aksari qoramollar) kasallanadi. Aktinomikoz bilan asosan jag’ va … Read More

AKTINOMETRIYA — meteorologiyaning atmosfera, quyosh va yer nurlanishini (radiatsiyasini) tabiiy sharoitda tadqiq qilish hamda radiasiyani o’lchash usullarini ishlab chiqish bilan shug’ullanuvchi bo’limi. Vazifasi radiasiyaning har xil turlarini o’lchash, quyosh radiasiyasining … Read More

AKTINOMETR (aktino… va metr) — Quyoshdan bevosita keluvchi radiasiya jadalligini ulchaydigan asbob. Ishlash tarzi tushayotgan radiasiyaning qoraytirilgan sirtga yutilishiga va nur energiyasining issiqlik energiyasiga aylanishiga asoslangan. Bunday Aktinometrlarda radiatsiyani qabul … Read More

AKTINOLIT, nur sochuvchi tosh (lotincha actis — nur, lithos — tosh) — amfibollar guruhidan bo’lgan jins hosil qiluvchi mineral. Ba’zan MPO aralashmasi bilan uchraydi (manganaktinolit). Qattiqkigi 5-6. Sof og’irligi 3,2—3,3. … Read More

AKTINOIDLAR, aktinidlar -Mendeleyev davriy sistemasining III guruhi 7 davrida aktiniydan keyin turadigan 14 ta elementning umumiy nomi. Ularning tartib raqami 90 dan 103 gacha: toriy Th (№ 90), protaktiniy ra … Read More

AKTINOGRAF (aktino… va graf) -Quyosh radiatsiyasi jadalligini uzluksiz yozib boruvchi asbob. Aktinograf radiatsiyani qabul qiluvchi qism — priyomnik bilan uni qayd qilib boruvchi galvanografdan iborat. Quyoshdan bevosita keluvchi radiasiyani ulchash … Read More