AVTOMOBIL

AVTOMOBIL (Avto … va lotincha mobilis — harakatchan) — dvigatel yordamida harakatga keltiriladigan relssiz transport vositasi. Yo’lovchilar va yuk tashishga mo’ljallangan. 1751 — 52 yillarda Nijniy Novgorod gubernyasi (Rossiya) dehqoni … Read More

AVTOMIKSIS

AVTOMIKSIS, automiksis (Avto … va Yunoncha mixis — surilish, qo’shilish) — bir individga mansub jinsiy hujayralar (gametalar)ning qo’shilishi, o’zidan urug’lanishi. Bir hujayrali hayvonlar, ko’pgina zamburug’lar va qisman diatom suvo’tlar orasida … Read More

AVTOMETAMORFIZM

AVTOMETAMORFIZM (geologiya) -magmatik tog’ jinsining sovib kristallanishi jarayonida bo’ladigan o’zgarish. Jinsning sovishi vaqtida undan magma bilan yer qa’ridan chiqqan qaynoq suvli qorishmalar ta’siri (gidroterm) va uchuvchi moddalarning ajralishi natijasida sodir … Read More

AVTOMASHINIST

AVTOMASHINIST – poyezd haydashda mashinist ishini bajaruvchi avtomatik qurilma. Poyezdni soatiga 50 kilometrdan tez haydashda barcha jarayonlarni to’la avtomatlashtiruvchi avtomatik boshqarish tizimining muhim qismi. Poyezdlar orasi (intervali) qisqa bo’lgan hollarda … Read More

AVTOMATLASHTIRISH TEXNIKA VOSITALARI

AVTOMATLASHTIRISH TEXNIKA VOSITALARI — turli jarayonlarni avtomatlashtirishga imkon beruvchi asbob va qurilmalar. Vazifasi: a) texnologiya jarayonidagi parametrlarning o’zgarishi haqida nazorat signallarini qabul qilish, b) axborotni uzatish, v) axborotni o’zgartirish va … Read More

AVTOMATLASHTIRILGAN KUTUBXONA

AVTOMATLASHTIRILGAN KUTUBXONA — o’zaro bog’langan kompyuterlashgan avtomatik tizim. Asosiy vazifalari: kutubxonadagi barcha kitoblar, jurnallar va boshqa hujjatlarni to’la qayd qilish; klassifikator bo’yicha indekslar qo’yish; bibliografik qidirish; tanlab olingan kitoblarming referatlarini … Read More

AVTOMATLAR NAZARIYASI

AVTOMATLAR NAZARIYASI – nazariy kibernetikaning bir qismi; turli diskret axborotlar o’zgartirgichlarini tekshiradi. Abstrakt (mavhum) avtomat va avtomatlar kompozitsiyasi tushunchalari Avtomatlar nazariyasining asosiy tushunchalaridir. Abstrakt avtomat tushunchasi qurilmani axborotlarni qayta ishlash … Read More

AVTOMATIKA

AVTOMATIKA (Yunoncha Automatos — o’zi harakatlanuvchi) — 1) Avtomat holatda (odam ishtirokisiz) ishlaydigan qurilmalar va tizimlar yaratish haqidagi nazariy va amaliy bilimlarni o’z ichiga olgan fan va texnika sohasi. Avtomatika … Read More

AVTOMATIK TO’XTATGICH

AVTOMATIK TO’XTATGICH («Avtostop») — 1) poezd «yo’l berk» signaliga yaqinlashganda uni o’z-o’zidan to’xtatadigan qurilma. Avtomatik.to’xtatgich temir yo’l izi orqali yo’l signallari bilan hamda lokomotivdagi havo tormozi bilan bog’langan. Yo’l berk … Read More

AVTOMATIK TUTASHTIRISH

AVTOMATIK TUTASHTIRISH (kosmonavtikada) — kosmik apparatlar orbitaga alohida-alohida chiqarilgandan so’ng ularni avtomatik usulda ulash. Kosmik apparatlarni orbitada ta’mirlash, kosmik stansiyalarni orbitada yig’ish, yonilg’i, yordamchi jihoz va raketalar bilan ta’minlash, avariya … Read More