Girl in a jacket
Girl in a jacket
Girl in a jacket

Sohibqiron davlatining ichki hayoti, harbiy islohot

n

Temur zamonasining buyuk imperaiyasini barpo qilgan bou2019lsa-da, ammo u umerining oxirigacha ou2019zini bu davlatning u201cqonuniyu201d xoni deb eu2019lon qila olmadi. Chunki u nasl-nasabi jihatidan chingiziylar sulolasiga mansub emas edi. Shuning uchun ham Amir Qozogu2019on tomonidan belgilangan anu2019anaga kou2019ra, Temur avval ou2019z huzurida Movarounnahning Chingizxon avlodidan bou2019lgan ou2019ttizinchi xoni Suyurgu2019atmishni (1370-1388 yillar) , uning vafotidan keyin esa Suyurgu2019atmishning ou2019gu2019li Sulton Mahmudxonni (1388-1402 yillar) rasmiy xon qilib kou2019tarib, hatto umrining oxirigacha ularning nomidan yorliqlar chiqartiradi, pullar zarb ettiradi. Ammo har ikki xon nomigagina u201cxonu201d bou2019lib, davlatning siyosiy hayotiga va Temur bergan farmoyishlarga mutlaqo aralashmasdilar. Shunga qaramasdan, Temur mamlakatda ou2019zining bevosita hukmronligiga qonuniy tus berish va uni mustahkamlab olish maqsadida ou2019zining oldingi raqibi Amir Husaynning tul xotini Saroy Mulkxonimga uylanadi. Saroy Mulkxonim Movarounnahrning Chigu2019atoy xonadonigan chiqqan sou2019nggi xoni Chingiziylar avlodi Qozonxonning qizi edi. 1370 yilda Saroy Mulkxonim bilan bou2019lgan nikoh tufayli Temur ou2019zining amirlik darajasiga u201ckou2019ragonu201d, yau2019ni u201cxonning kuyoviu201d unvonini qou2019shib oladi va rasmiy hujjatlarda u201cAmir Temur kou2019ragoniyu201d nomi bilan yuritilishiga musharraf bou2019ladi.

nnnn

Temur bosib olingan viloyatlarni ou2019gu2019illari, nabiralari va nufuzli amirlariga suyurgu2019ol tarzida inu2019om qilib ular orqali boshqardi. Movarounnahrdan tashqari ou2019z tasarrufidagi barcha viloyat va mamlakatlarni Temur tou2019rt ulusga bou2019ldi. Tou2019ngu2019ich ou2019gu2019li Muhammad Jahongirga Balx viloyati bilan 12 ming navkarlik qou2019shin, ikkinchi ou2019gu2019li Umarshayxga Fors viloyati va 10 ming askar, uchinchi ou2019gu2019li Mironshohga Ozarbayjon, Iroq va Armaniston bilan 9 ming kishilik qou2019shin, kenja ou2019gu2019li Shohruhga Xuroson, Jurjon, Mozondaron, Seyiston (Sakiston) bilan 7 ming askar berildi. Garchi uluslar markaziy hukumatga itoat etsalar-da, ammo ular mau2019lum mustaqillikka ega edilar. Ulus hukmdorlarining alohida davlat devonxonasi bou2019lib, ularning markaziy hukumatga tobeligi xirojning bir qismini Samarqandga yuborib turish va oliy hukmdor harbiy yurishlarida ou2019z qou2019shini bilan qatnashish yoki talab qilingan askarni yuborib turishdan iborat edi. Suyurgu2019ol Temur davlati tashkil etilishi arafasida joriy etilib, u u201ciqtou2019u201d kabi mau2019lum tuman yoki viloyatlarni hukumat yorligu2019i bilan Gu2019arbdagi u201cfeodu201d yoki u201clenu201d tarzida oliy hukmdor avlodlari va alohida xizmat kou2019rsatgan, yuqori tabaqaga mansub zodagonalarga inu2019om tariqasida berishni anglatadi. Bau2019zan suyurgu2019ol yerlari markaziy hukumatning farmoni bilan avloddan avlodga meros bou2019lib ham ou2019tgan. Masalan, Muhammad Jahongir vafotidan sou2019ng unga tegishli Balx viloyatiga Kobul, Gu2019azna va Qandahorni qou2019shib, marmumning ou2019gu2019li Pirmuhammadga beriladi. Shuningdek, Temur Umarshayxning ou2019gu2019li Rustamga Isfaxonni, Mironshohning ou2019gu2019li Abubakrga Bagu2019dodni suyurgu2019ol qiladi. Shu tarzda saltanatning Movarounnahrdan tashqari qismi bir qancha bou2019laklarga bou2019linib ketadi. Viloyat hokimlari u2013 shahzoda va amirlar ou2019z tasarrufidagi uluslarda kishvagirlik u2013 iloji boricha mustaqil hukmronlik qilishga intilar edi. Markaziy hukumat esa vaziyat jiddiylashgan paytlardagina viloyat hokimlarni tiyish uchun ularning ichki ishlariga aralashardi. Shubhasiz, suyurgu2019ol tartibining kuchayishi oqibatda ayrim viloyatlarning mau2019lum darajada mavqeini oshishiga olib kelgan va ichki nizolarni keltirib chiqargan. Te,ur hayotlik chogu2019idayoq mamlakatning chekka ou2019lkalaridagina emas, hatto uning markaziy viloyatlarida ham nizolar va urushlar bou2019lib turgan. Lekin, cheklanmagan huquq va imtiyozlarga ega bou2019lgan, kuchli qou2019shinga tayangan buyuk hukmdor ayrim viloyatlarning sarkash feodal doiralari tomonidan kou2019tarilgan isyonlarni va xalq harakatlarini doimo osongina bostira olardi.

n
Girl in a jacket
Girl in a jacket
Girl in a jacket