Payariq tumani haqida eshitganmisiz?

Ma’nosi

Payariq (1991 yilgacha Narimonovka posyolkasi) — Samarqand viloyati Payariq tumanidagi shahar (1991 yildan), tuman markazi. Nurota tog’lari yon bag’rida joylashgan. O’rtacha 610 metr balandlikda.. Yaqin temir yo’l stantsiyasi — Ulug’bek (40 kilometr). Viloyat markazi (Samarqand)gacha -43 kilometr. Aholisi 11,5 ming kishi (2003). Payariq o’rnida 1880-yillarda Rossiyadan ko’chib kelib o’rnashib olganlarning qishlog’i bo’lgan va dastlab Fedorovka, Katalas deb atalgan. Payariq nomi tuman hududidan o’tgan «pay» arig’i nomidan olingan. Payariqda tuman hokimiyati binosi, ma’muriy va davlat idoralari, ishlab chiqarish korxonalari, avtokorxona, MTP, bozor, 3 umumiy ta’lim maktabi, qishloq xo’jalik kasb-hunar kolleji, madaniyat uyi, Markaziy kutubxona, madaniyat va istirohat bog’i bor. Markaziy kasalxona, tez tibbiy yordam bo’limi, poliklinika, 4 dorixona, optika do’koni mavjud.

Payariq shahri: tarixi, aholisi, joylashuvi va nomi ma’nosi

Payariq (1991-yilgacha Narimonovka posyolkasi) — Samarqand viloyati Payariq tumanidagi shahar (1991-yildan) va tuman markazi. U Nurota tog’lari yon bag’rida, dengiz sathidan o’rtacha 610 metr balandlikda joylashgan.

Qisqacha ma’lumot

  • Mamlakat va viloyat: O’zbekiston, Samarqand viloyati
  • Maqomi: shahar (1991-yildan), Payariq tumanining markazi
  • Avvalgi nomi: Narimonovka posyolkasi (1991-yilgacha)
  • Koordinatalari: taxminan 39°59′ shimoliy kenglik, 66°50′ sharqiy uzunlik
  • Balandligi: o’rtacha 610 metr
  • Viloyat markazigacha (Samarqand): taxminan 43–45 km
  • Eng yaqin temir yo’l stansiyasi: Ulug’bek (40 km)
  • Aholisi: 1989-yilda 7 949, 2016-yilda taxminan 10 600, 2022-yilda taxminan 12 345 kishi

Joylashuvi va tabiati

Payariq Nurota tog’lari etagida, Zarafshon havzasidagi Samarqand viloyatining shimoli-g’arbiy qismida joylashgan. Tuman Jizzax viloyati bilan chegaradosh, shuningdek Oqdaryo, Ishtixon, Jomboy va Qo’shrabot tumanlari bilan qo’shni. Tog’ yon bag’ri shahar iqlimi va landshaftiga o’z ta’sirini o’tkazadi.

Tarixi

Payariq o’rnida 1880-yillarda Rossiyadan ko’chib kelganlar o’rnashib olgan qishloq bo’lgan. U dastlab Fedorovka va Katalas deb atalgan. Keyinchalik posyolka Narimonovka nomini olgan va 1991-yilgacha shu nom bilan yuritilgan, 1991-yildan esa Payariq shahri maqomiga ega.

Payariq tumani esa ancha oldinroq, 1926-yil 29-sentabrda tashkil etilgan.

Nomi ma’nosi

Payariq nomi tuman hududidan o’tgan “Pay” arig’i nomidan olingan (O’zbekiston milliy ensiklopediyasi ma’lumoti). Ya’ni nom suv va sug’orish bilan bog’liq: “ariq” so’zi sug’orish kanalini bildiradi.

Payariq tumani

Shahar bilan birga tuman haqida ham ma’lumot berish o’quvchi uchun foydali.

  • Tashkil topgan: 1926-yil 29-sentabr
  • Maydoni: 1 290 km² (taxminan 1,29 ming kv. km)
  • Markazi: Payariq shahri
  • Aholisi: 2016-yil 1-yanvarda taxminan 229,5 ming kishi (shundan shaharda taxminan 68,8 ming, qishloqda taxminan 160,7 ming). 2021-yil bahosiga ko’ra taxminan 254,6 ming kishi.
  • Tarkibi: ikki shahar (Payariq va Chelak), to’qqizta shaharcha (Tomoyrat, Qorasuv, Ko’ksaroy, G’ujumsoy, Xo’ja Ismoil, Tupolos, Oqqo’rg’on, Do’stlarobod, Do’stlik) va 11 ta qishloq fuqarolar yig’ini.

Imom Buxoriy majmuasi

Payariq tumanining eng mashhur ziyoratgohlaridan biri Imom Buxoriy yodgorlik majmuasi bo’lib, u tumandagi Xo’ja Ismoil shaharchasi hududida joylashgan. Hadis ilmining buyuk allomasi Imom Buxoriy (810–870) qabri shu yerda ekani ma’lum. Bu umumiy tarixiy ma’lumot, nashrdan oldin ishonchli manbadan tekshirib oling.

Viloyat hokimligi xabarlariga ko’ra:

  • Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 20-sentabrdagi qaroriga muvofiq Xo’ja Ismoil shaharchasini kompleks ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish bo’yicha qo’shimcha chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda: arxitektura qiyofasini yaxshilash, muhandislik-kommunikatsiya va yo’l bo’yi infratuzilmasini rivojlantirish, ijtimoiy obyektlarni qurish va ta’mirlash.
  • 2025-yil oxirida majmuada yakuniy pardozlash ishlari va milliy-me’moriy bezaklarni o’rnatish jarayoni ko’rib chiqilgan.
  • Viloyat hokimi majmua zamonaviy me’moriy uslubda qayta qurilayotganini va u islom dunyosidagi eng yirik ziyorat maskanlaridan biriga aylanishi kutilayotganini aytgan.

Bu ziyorat turizmi uchun muhim bo’lib, Payariqning ahamiyatini oshiradi.

Payariq shahridagi infratuzilma

Entsiklopediya ma’lumotlariga ko’ra shaharda quyidagilar bor (hozirgi sonini rasmiy manbadan tekshiring):

Boshqaruv va iqtisodiyot:

  • tuman hokimiyati binosi, ma’muriy va davlat idoralari
  • ishlab chiqarish korxonalari, avtokorxona, MTP
  • bozor

Ta’lim va madaniyat:

  • 3 ta umumiy ta’lim maktabi
  • qishloq xo’jalik kasb-hunar kolleji
  • madaniyat uyi, Markaziy kutubxona
  • madaniyat va istirohat bog’i

Sog’liqni saqlash:

  • Markaziy kasalxona, tez tibbiy yordam bo’limi, poliklinika
  • 4 ta dorixona va optika do’koni

Qanday borish mumkin

Payariq Samarqand shahridan taxminan 43–45 km masofada, avtomobil yo’li orqali boriladi. Eng yaqin temir yo’l stansiyasi — Ulug’bek (taxminan 40 km). Aniq yo’nalish va transportni safardan oldin xaritadan yoki mahalliy transport xizmatlaridan tekshiring.

Qiziqarli ma’lumotlar

  • Payariq nomi bir necha marta o’zgargan: Fedorovka, Katalas, Narimonovka va nihoyat Payariq.
  • Shahar aholisi 1989-yildan 2022-yilgacha taxminan 7,9 mingdan 12,3 minggacha o’sgan.
  • Tuman tarkibida ikkita shahar bor: Payariq va Chelak.
  • Tumanning nomi suv inshootidan (Pay arig’idan) olingan, bu hudud hayotida sug’orishning ahamiyatini ko’rsatadi.

Ko’p so’raladigan savollar (FAQ)

Payariq qayerda joylashgan?
Samarqand viloyatida, Nurota tog’lari yon bag’rida, Samarqand shahridan taxminan 43–45 km uzoqlikda.

Payariq qachon shahar bo’lgan?
1991-yildan shahar maqomiga ega (shu yilgacha Narimonovka posyolkasi edi).

Payariq nomi nimadan olingan?
Tuman hududidan o’tgan “Pay” arig’i nomidan.

Payariqda qancha aholi yashaydi?
Shaharda 2022-yilda taxminan 12,3 ming kishi, butun tumanda esa 2021-yil bahosiga ko’ra taxminan 254,6 ming kishi.

Payariq tumani qachon tashkil etilgan?
1926-yil 29-sentabrda.

Imom Buxoriy majmuasi qayerda?
Payariq tumanidagi Xo’ja Ismoil shaharchasi hududida.

Eng yaqin temir yo’l stansiyasi qaysi?
Ulug’bek stansiyasi, taxminan 40 km.

Xulosa

Payariq — Samarqand viloyatining Nurota tog’lari etagidagi shahri va tuman markazi. 1880-yillarda ko’chib kelganlar qishlog’idan boshlangan manzil Narimonovka nomini olgan, 1991-yildan esa Payariq shahri maqomiga ega. Bugun u o’sib borayotgan aholisi, rivojlangan infratuzilmasi va tumanidagi Imom Buxoriy majmuasi bilan ajralib turadi.

O‘xshash so‘zlar

P harfi: barcha so‘zlar