“The Times” gazetasi chop etila boshlagan kun: 1785-yil 1-yanvar

“The Times” (o’zbekcha: “Tayms”) — Buyuk Britaniyaning eng qadimgi va dunyoga mashhur kundalik gazetalaridan biri. U 1785-yil 1-yanvarda Londonda “The Daily Universal Register” (“Kundalik umumjahon reyestri”) nomi bilan chop etila boshlagan. “The Times” nomini esa 1788-yil 1-yanvardan olgan.

Qisqacha ma’lumot

  • Asoschisi: Jon Uolter (John Walter)
  • Birinchi soni chiqqan sana: 1785-yil 1-yanvar
  • Dastlabki nomi: The Daily Universal Register
  • “The Times” nomi qabul qilingan sana: 1788-yil 1-yanvar
  • Chiqqan joyi: London, Angliya
  • Hozirgi egasi: News UK (Rupert Merdok boshqaruvidagi media guruhi)

Gazetaning tarixi

Asoschisi: Jon Uolter

Gazetaga Jon Uolter asos solgan. U ko’mir savdosi va dengiz sug’urtasi bilan shug’ullangan tadbirkor edi. Uolter “logografiya” deb nomlangan bosma usulga qiziqib qolgan: bunda harflar alohida-alohida emas, butun so’z va iboralar shaklida quyilgan, bu terish ishini tezlashtirishi kerak edi. Shu usulni joriy qilish maqsadida u o’z bosmaxonasini ochdi va gazeta chiqarishga kirishdi.

1785-yil 1-yanvar: birinchi son

Gazetaning birinchi soni “The Daily Universal Register” nomi bilan chiqdi. Nomning o’zi gazeta maqsadini ko’rsatadi: kundalik, ya’ni har kuni chiqadigan va umumiy mavzularni qamrab oladigan nashr. Dastlabki yillarda gazetada savdo va dengiz yangiliklari, e’lonlar hamda siyosiy xabarlar bosilgan.

1788-yil 1-yanvar: “The Times” nomi

Uch yil o’tib, Uolter gazetaning nomini “The Times” (“Zamon”) ga o’zgartirdi. Shu paytdan boshlab nashr shu nom bilan mashhur bo’ldi. Bu nom keyinchalik dunyoning ko’plab mamlakatlarida “Times” nomli gazetalarga ham namuna bo’lgan.

Gazetaning rivojlanish bosqichlari

  1. XIX asr boshi. Jon Uolterning o’g’li (Jon Uolter II) gazetani boshqardi va uni obro’li nashrga aylantirishga hissa qo’shdi. Gazeta mustaqil xabarlar berishga va tezkor ma’lumot yetkazishga intildi.
  2. Bosma texnologiyalarni joriy qilish. XIX asr boshida gazeta bug’ kuchi bilan ishlaydigan bosma mashinani qo’llagan birinchi nashrlardan biri hisoblanadi. Bu bosish tezligini sezilarli oshirdi.
  3. Urush muxbirligi. XIX asrning o’rtalarida gazeta Qrim urushi paytida frontdan bevosita xabar yozgan muxbirlarni yubordi. Bu zamonaviy urush jurnalistikasining boshlanishlaridan biri sanaladi.
  4. “Thunderer” laqabi. Gazeta o’zining qat’iy va ta’sirchan tahririyat maqolalari tufayli “Thunderer” (“Momaqaldiroq”) laqabini olgan.
  5. XX asr o’zgarishlari. Gazeta yangiliklarni birinchi betga chiqarish, dizayn va format bo’yicha o’zgarishlarni amalga oshirdi. Keyinchalik mulkdor ham o’zgardi va gazeta Merdok boshqaruvidagi guruh qo’liga o’tdi.
  6. Hozirgi davr. “The Times” bugun ham bosma va onlayn shaklda chiqadi, yakshanba kunlari esa alohida “The Sunday Times” nashri bilan to’ldiriladi.

Nega bu sana muhim

  • 1785-yil 1-yanvar zamonaviy Britaniya matbuoti tarixidagi muhim bosqichlardan biri hisoblanadi.
  • Gazeta yangiliklar bilan birga siyosiy va jamoatchilik fikrining shakllanishiga ta’sir qilgan nashr sifatida tanilgan.
  • “The Times” ko’plab mamlakatlarda obro’li matbuot namunasi sifatida ko’rilgan va boshqa gazetalarga ta’sir ko’rsatgan.

Qiziqarli ma’lumotlar

  • Gazeta ikki marta nomlangan: avval “The Daily Universal Register”, keyin “The Times”.
  • “The Times” nomi jurnalistikada “yozuvchi gazeta” (newspaper of record) tushunchasi bilan ham bog’lanadi, ya’ni mamlakat hayotidagi muhim voqealarni obro’li tarzda qayd etuvchi nashr.
  • Gazeta formatini ham o’zgartirgan: katta o’lchamdan ixchamroq (kompakt) ko’rinishga o’tgan.
  • Asoschi Uolter tomonidan boshlangan “logografiya” usuli keyinchalik keng tarqalmadi, lekin uning bosmaxonasi bunga qaramay gazeta orqali tarixda qoldi.

Ko’p so’raladigan savollar (FAQ)

“The Times” gazetasi qachon chop etila boshlagan?
1785-yil 1-yanvarda, dastlab “The Daily Universal Register” nomi bilan.

Gazetaga kim asos solgan?
Ingliz tadbirkori Jon Uolter (John Walter).

“The Times” nomini qachon olgan?
1788-yil 1-yanvardan.

“The Times” qayerda chiqadi?
Londonda, Buyuk Britaniyada. Hozirda bosma va onlayn shaklda mavjud.

“The Times” hozir kimga tegishli?
News UK kompaniyasiga (Rupert Merdok boshqaruvidagi media guruhi).

“The Times” va “The Sunday Times” bir narsami?
Ular bir guruhga tegishli, lekin alohida nashrlar: biri hafta kunlari, ikkinchisi yakshanba kuni chiqadi.

Xulosa

“The Times” 1785-yil 1-yanvarda “The Daily Universal Register” nomi bilan chop etila boshlagan, 1788-yilda hozirgi nomini olgan va qariyb ikki yarim asr davomida Buyuk Britaniyaning eng obro’li gazetalaridan biri bo’lib qolgan. Uning tarixi bosma texnologiya, siyosiy jurnalistika va urush muxbirligining rivojlanishi bilan chambarchas bog’liq.

O‘xshash so‘zlar

Без рубрики: barcha so‘zlar

Добавить комментарий