Xalqaro yozuvchilar kuni: 3-mart

Xalqaro yozuvchilar kuni (Butunjahon yozuvchilar kuni) har yili 3-martda nishonlanadi. Bu kun nafaqat professional yozuvchilar, balki shoirlar, dramaturglar, esselar, tarjimonlar, jurnalistlar va adabiy ijod bilan shug’ullanadigan hammaning kasbiy bayrami hisoblanadi. Uni PEN xalqaro klubi ta’sis etgan.

Qisqacha ma’lumot

  • Sana: har yili 3-mart
  • Ta’sis etgan tashkilot: PEN xalqaro klubi (PEN International)
  • Ta’sis etilgan yil: ko’p manbalarda 1986 (PEN klubining 48-kongressi qarori)
  • Boshqa nomi: Butunjahon yozuvchilar kuni, ba’zan “yozuvchilar uchun tinchlik kuni” deb ham ataladi
  • Maqsadi: yozuvchilarning jamiyatdagi o’rnini e’zozlash, so’z erkinligini himoya qilish va yosh ijodkorlarni qo’llab-quvvatlash

Kunning tarixi

3-mart kuni PEN xalqaro klubi tomonidan yozuvchilar kasbiy bayrami sifatida belgilangan. Ko’pchilik manbalarda bu qaror 1986-yil, klubning 48-kongressida qabul qilingani aytiladi. Ayrim manbalar (masalan, Polsha nashrlari) sanani 1984-yil deb keltiradi, shuning uchun nashr qilishdan oldin PEN International rasmiy saytidan aniqlab oling. Eng xavfsiz variant: “1980-yillarda PEN klubi tomonidan ta’sis etilgan”.

Kunning g’oyasi yozuvchilarning jamiyat fikrini shakllantirishdagi rolini, madaniy muloqotni rivojlantirishdagi hissasini va ularning o’z fikrini erkin ifodalash huquqini eslatishdir.

PEN klubi nima

PEN — dunyodagi birinchi yozuvchilar xalqaro uyushmasi. U 1921-yil oktabrida Londonda Ketrin Emi Dosson Skott tomonidan asos solingan, birinchi prezidenti ingliz yozuvchisi Jon Golsuorsi bo’lgan.

  • Nomi. “PEN” dastlab inglizcha “Poets, Essayists, Novelists” (shoirlar, esselar, romanchilar) so’zlarining bosh harflaridan olingan. Keyinchalik ma’nosi kengaytirilib, dramaturglar va muharrirlar ham kiritilgan (Poets, Playwrights, Editors, Essayists, Novelists).
  • Qamrovi. Uyushma yuzdan ortiq mamlakatda faoliyat yuritadi va uning yuzdan ortiq milliy markazi bor, manbalarda taxminan 140–145 markaz ko’rsatiladi.
  • Asosiy tamoyil. Adabiyot va so’z erkinligi bir-biridan ajralmaydi.
  • “Qamoqdagi yozuvchilar” qo’mitasi. 1960-yilda tashkil etilgan bo’lib, o’z fikri uchun ta’qib qilinayotgan yozuvchilar bilan ishlaydi.
  • BMT bilan aloqa. 1949-yilda PEN BMTda maslahat maqomini olgan.

Nega bu kun muhim

  1. Yozuvchi kasbi hurmati. Yozuvchilar jamiyatning tafakkuri va xotirasini shakllantiradi.
  2. So’z erkinligi. Dunyoning ko’p joylarida yozuvchilar o’z fikri uchun bosim va ta’qibga duch keladi, kun shu masalaga e’tibor qaratadi.
  3. Yosh ijodkorlarni qo’llab-quvvatlash. Boshlovchi yozuvchilar uchun ilhom va munozara maydoni bo’ladi.
  4. Mutolaaga qiziqish. Kitobxonlikni targ’ib qilish uchun yaxshi bahona.
  5. Madaniy muloqot. Turli mamlakat adabiyotlari o’rtasida ko’prik vazifasini bajaradi.

Kun qanday nishonlanadi

  • Yozuvchilar bilan uchrashuvlar, kitob taqdimotlari va ijod kechalari
  • Kutubxona va maktablarda ko’rgazmalar, adabiy viktorinalar va she’r o’qish tadbirlari
  • Yosh ijodkorlar tanlovlari va seminarlar
  • Sevimli muallif asarini o’qish yoki unga minnatdorchilik bildirish
  • Ijtimoiy tarmoqlarda yozuvchilar haqida xabarlar va iqtiboslar (iqtibosni nashr qilishda mualliflik huquqiga rioya qiling)
  • Yozuvchilar xotirasiga bag’ishlangan adabiy sayohatlar

O’zbekistonda

O’zbekiston adabiyoti boy tarixga ega, kunni mamlakatda yozuvchilar uyushmalari, kutubxonalar, maktablar va universitetlar turli tadbirlar bilan nishonlashi mumkin. Maqolani boyitish uchun mahalliy ma’lumotlarni (O’zbekistondagi yozuvchilar uyushmasi, shu kuni o’tadigan tadbirlar, mashhur o’zbek yozuvchilari) rasmiy manbalardan qo’shing. Bu o’quvchi uchun qiziqarliroq va qidiruvda ham foydali bo’ladi.

Qiziqarli ma’lumotlar

  • 3-mart sanasi Butunjahon yovvoyi tabiat kuni bilan bir kunga to’g’ri keladi.
  • PEN a’zolari orasida o’z davrining mashhur yozuvchilari bo’lgan, masalan, Jozef Konrad, Bernard Shou va Gerbert Uells uning dastlabki a’zolari qatorida tilga olinadi.
  • PEN klubi nopolitik va nodavlat tashkilot. Uning markazlari mamlakatlarni emas, a’zolarini ifodalaydi.
  • PEN kunni nishonlashdan tashqari “Qamoqdagi yozuvchi kuni” (har yili 15-noyabr) ham o’tkazadi, bu kun qamoqdagi yoki ta’qib qilinayotgan yozuvchilarga bag’ishlanadi.

Ko’p so’raladigan savollar (FAQ)

Xalqaro yozuvchilar kuni qachon nishonlanadi?
Har yili 3-martda.

Uni kim ta’sis etgan?
PEN xalqaro klubi, ko’p manbalarga ko’ra 1986-yilgi 48-kongressida.

Bu kun kimlar uchun?
Yozuvchilar, shoirlar, dramaturglar, esselar, jurnalistlar, tarjimonlar va adabiy ijod bilan shug’ullanadigan hamma uchun.

PEN nimani anglatadi?
Dastlab “Poets, Essayists, Novelists” (shoirlar, esselar, romanchilar), keyinchalik “Poets, Playwrights, Editors, Essayists, Novelists”.

Kunning asosiy g’oyasi nima?
Yozuvchilarning rolini e’zozlash, so’z erkinligini himoya qilish va madaniy muloqotni rivojlantirish.

Men qanday ishtirok etishim mumkin?
Sevimli yozuvchingizning kitobini o’qish, adabiy tadbirga borish, o’zingiz ijod qilish yoki yozuvchilarning erkinligi haqida ma’lumot tarqatish orqali.

Xulosa

Xalqaro yozuvchilar kuni (3-mart) — so’z san’ati egalarini, ularning jamiyatdagi rolini va fikr erkinligini e’zozlaydigan xalqaro kun. PEN xalqaro klubi tomonidan ta’sis etilgan bu bayram yozuvchilarga ham, kitobxonlarga ham adabiyotning insoniyat hayotidagi o’rnini eslatadi.

O‘xshash so‘zlar

Без рубрики: barcha so‘zlar

Добавить комментарий