Xalqaro talabalar kuni: 17-noyabr sanasining tarixi, ma’nosi va an’analari

Har yili 17-noyabr dunyoning ko‘plab mamlakatlarida Xalqaro talabalar kuni (International Students’ Day) sifatida keng nishonlanadi. Bugungi kunda bu sana yoshlarning quvonchi, ilm-fanga intilishi va talabalik davrining yorqin bayrami sifatida qaralsa-da, uning kelib chiqish tarixi aslida juda og‘ir va fojiali voqealarga borib taqaladi.

Ushbu maqolada Xalqaro talabalar kuni qachon va nima sababdan ta’sis etilgani, uning global ahamiyati hamda O‘zbekistonda qanday nishonlanishi haqida batafsil ma’lumot beramiz.

Xalqaro talabalar kuni tarixi: 1939-yilgi Praga voqealari

Xalqaro talabalar kunining ildizlari Ikkinchi jahon urushi boshlangan davr — 1939-yilga borib taqaladi. O‘sha yili fashistlar Germaniyasi Chexoslovakiyani bosib olgan edi.

  • 28-oktabr namoyishlari: 1939-yil 28-oktabrda Praga universiteti talabalari va o‘qituvchilari Chexoslovakiya davlati tashkil topgan kunni nishonlash maqsadida ko‘chalarga chiqishadi. Bosqinchi kuchlar ushbu tinch namoyishni shafqatsizlik bilan bostiradi.
  • Yan Opletalning halokati: To‘qnashuvlar chog‘ida tibbiyot fakulteti talabasi Yan Opletal og‘ir yaralanib, 11-noyabr kuni vafot etadi.
  • 17-noyabr fojiasi: 15-noyabr kuni bo‘lib o‘tgan Yan Opletalning dafn marosimi yana norozilik namoyishiga aylanib ketadi. Bunga javoban 1939-yil 17-noyabr tongida nemis qo‘shinlari talabalar yotoqxonalarini o‘rab oladi. 1200 dan ortiq talaba hibsga olinib, konslagerga yuboriladi, talabalar harakatining 9 nafar faoli esa sudsiz qatl etiladi. Shu kuni mamlakatdagi barcha oliy o‘quv yurtlari urush oxirigacha yopib qo‘yiladi.

Bayramning rasman ta’sis etilishi

Pragadagi qahramon talabalar xotirasini abadiylashtirish maqsadida 1941-yilda Londonda fashizmga qarshi kurashayotgan talabalarning xalqaro uchrashuvi bo‘lib o‘tadi. Unda 17-noyabrni Xalqaro talabalar kuni deb e’lon qilish taklifi ilgari suriladi.

1946-yilda Pragada bo‘lib o‘tgan Butunjahon talabalar kongressida ushbu sana rasman tasdiqlanadi. O‘shandan beri 17-noyabr nafaqat qurbon bo‘lgan talabalarni xotirlash, balki butun dunyo yoshlarining birdamligi, ta’lim olish huquqi va ijtimoiy faolligini qo‘llab-quvvatlash ramziga aylandi.

Dunyo bo‘ylab bayram an’analari

Hozirgi vaqtda Xalqaro talabalar kuni ko‘plab davlatlarda ko‘tarinki ruhda o‘tkaziladi:

  • Madaniy va ma’rifiy tadbirlar: Universitetlarda ilmiy konferensiyalar, davra suhbatlari, zakovat o‘yinlari va ijodiy tanlovlar tashkil etiladi.
  • Talabalar festivallari: Ko‘plab mamlakatlarda yoshlar uchun konsertlar, sport musobaqalari va xayriya aksiyalari o‘tkaziladi.
  • Multimadaniyat almashinuvi: Xorijiy talabalar tahsil oladigan oliygohlarda turli millatlarning madaniyati, taomlari va an’analarini namoyish etuvchi ko‘rgazmalar uyushtiriladi.

O‘zbekistonda talabalar kuni qanday nishonlanadi?

O‘zbekistonda ham 17-noyabr — Xalqaro talabalar kuni munosib tarzda nishonlanadi. Mamlakatimizdagi barcha oliy ta’lim muassasalarida ushbu sana arafasida «Talabalik — oltin davrim» shiori ostida ma’naviy-ma’rifiy kechalar, rektor va talabalar uchrashuvlari, sport turnirlari hamda iqtidorli yoshlarni taqdirlash marosimlari o‘tkaziladi.

Shuningdek, yoshlarga oid davlat siyosati doirasida talabalarning ilmiy izlanishlarini rag‘batlantirish, startap loyihalarini qo‘llab-quvvatlash va xalqaro almashinuv dasturlarida ishtirokini kengaytirishga alohida e’tibor qaratilmoqda.

Xulosa

Xalqaro talabalar kuni — bu shunchaki bayram emas, balki bilim, erkin fikr va kelajakka intilishning yorqin timsolidir. Har bir talaba uchun bu davr o‘z ustida ishlash, yangi g‘oyalarni amalga oshirish va jamiyat rivojiga hissa qo‘shish uchun eng qimmatli imkoniyatdir.

O‘xshash so‘zlar

Без рубрики: barcha so‘zlar

Добавить комментарий